Η τραγωδία του ανθρώπου αρχίζει, όταν εγκαταλείπει τα ιδιώματα του παιδιού, όταν λησμονεί ότι ήταν κι αυτός παιδί και με θλίψη υποτάσσεται στη μέριμνα για τη ζωή, τη φροντίδα να κυριαρχήσει, την ανάγκη να αναγνωρίζεται.
                                                                                         Αρχ. Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης

Στην πρώτη του ατομική έκθεση ο ζωγράφος Κώστας Λάβδας μας προσκαλεί σε έναν περίπατο στις καθημερινές δύσκολες στιγμές ζευγαριών και μοναχικών ανθρώπων.
Άνθρωποι που πορεύονται μόνοι, ζευγάρια που ζουν σε ασφυκτικές ατμόσφαιρες εγωκεντρισμού, αποδοκιμασίας, απιστίας, απόρριψης ή που στην καλύτερη περίπτωση πλήττουν στη μονοτονία μιας μίζερης συμβίωσης.

Η χαρά απουσιάζει παντελώς. Ο έρωτας κι αυτός κάπου έχει κρυφτεί και περιγελά τα δύστυχα θύματά του.

Τα κάδρα του Κώστα Λάβδα μοιάζουν παράθυρα που έχεις την αίσθηση πως το βλέμμα σου παραβιάζει.
Άλλοτε ανοίγεις μια πόρτα αιφνίδια, κλέβοντας με αδιακρισία κάποιο αμήχανο βλέμμα πόνου.
Βαδίζοντας πιο πέρα βρίσκεσαι μπροστά σε ιδιόρρυθμα παραβάν. Εκεί δε χρειάζεται να γύρεις καν το κεφάλι σου για να δεις τι κρύβουν πίσω τους.
Τα φύλλα τους έχουν διακορευτεί από ζευγάρια ναρκίσσων που μέσα στην παγερή μοναξιά τους επιζητούν το θαυμασμό σου.

Ο τρόπος που ο ζωγράφος επιλέγει να εκφραστεί για όλα τα παραπάνω είναι η εικονογράφηση. Ξεκινά όπως ο ίδιος μας λέει από τη βυζαντινή παράδοση, μπολιάζοντάς τη με στοιχεία των anime και της street art.
Έτσι το δύσκολο ελαφραίνει κρατώντας το θεατή στην απόσταση του παιδιού που ξεφυλλίζει μια όχι και τόσο ευχάριστη ιστορία.
Τα ζεστά χρώματα στους προπλασμούς των προσώπων και οι χαρακτηριστικές γραμμές των βλεμμάτων υπαινίσσονται το πνευματικό πρόσωπο του ανθρώπου που όσο κι αν έχει τσαλακωθεί μέσα στα πάθη και τις αδυναμίες του είναι πάντα εκεί. Πίσω από τα θλιμμένα βλέμματα περιμένει μια αγαπητική κίνηση προς τον άλλο για να φωτίσουν τα σκοτάδια.

ΑΝΤΑ ΜΠΑΡΑΧΑΝΟΥ

Ο ζωγράφος και αγιογράφος Κώστας Λάβδας παρουσίασε την πρώτη του ατομική έκθεση με τίτλο “το έτερό μου 3/4″ στο Hoxton Bar από τις 7 ως τις 20 Δεκεμβρίου 2011.

Συνεχίζεται ο κύκλος συναντήσεων διαλόγου και ανταλλαγής προβληματισμού για νέους που γίνονται κάθε Κυριακή απόγευμα και ώρα 19.00 μ.μ. στο ναό του αγίου Φιλίππου Θησείου. Ο θεματικός κύκλος αυτής της χρονιάς “πέρασμα στην παέναντι όχθη με οδηγό τον ευαγγελιστή Ιωάννη” προσπαθεί να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα και προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου μέσα από τον ευγγελικό λόγο.

Την Κυριακή 29 Ιανουαρίου θα μιλήσει η κ. Ζωή Πλιάκου – Νίκα (Θεολόγος) με θέμα “ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ” και θα ακολουθήσει συζήτηση.

Πριν από τη συζήτηση αυτής της Κυριακής, στις 18.00 μ.μ. θα γίνει ο Εσπερινός των Τριών Ιεραρχών. Τη Δευτέρα 30 Ιανουαρίου και ώρα 07.15 – 10.00 π.μ. θα γίνει ο Όρθρος και η Θ. Λειτουργία για την εορτή των Τριών Ιεραρχών.

Στον Ιερό Ναό του αγίου Φιλίππου στο Θησείο θα τελεστεί Αγρυπνία για την εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου την Τετάρτη 1 Φεβρουαρίου και ώρα 19.30 μ.μ. – 00.30 π.μ. Στο ναό μας φυλάσσεται η παλαιά, θαυματουργή εικόνα της Υπαπαντής του Κυρίου, από το ομώνυμο ναϋδριο το οποίο βρισκόταν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς ως τις αρχές του 20ου αιώνα οπότε και κατεδαφίστηκε.

«Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου», έλεγε κάποτε ο Βιτγκενστάιν και αυτό, για έναν πιστό, από τον Αβραάμ ως τον πιο απομονωμένο μοναχό μέσα στην έρημο θα έπρεπε να σημαίνει πως κάθε μιλιά, κάθε ανθρώπινη παρουσία και κάθε πολιτισμός που στεριώνεται πίσω από αυτή σημαίνει άλλον έναν τρόπο να θαυμάσει κανείς τη Δημιουργία του Θεού και να σταθεί απέναντί της. Ένα το θαύμα και άπειροι οι τρόποι να σταθείς απέναντί του. Γι’ αυτό κι αυτός ο φαινομενικά έρημος τόπος είναι ένα μικρό πρίσμα, ένα διαμαντάκι που πάνω του πέφτει εκτυφλωτικό το φως της ημέρας κι αντανακλά με τόσες διαφορετικές αποχρώσεις τη σταθερή του μεγαλοσύνη.

Σταμάτης Ι. Σταματόπουλος

ΦΩΣ & ΝΕΡΟ:

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ

ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΙΧΟΥ 2012

ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΓΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΘΗΣΕΙΟΥ

τιμή: 10 ευρώ    παραγγελίες: stavrodromi@gmail.com

Δείτε την παρουσίαση του ημερολογίου μας κάτω από το μουσικό i-pod!

Πόσαι αι ημέραι εισί του Σου δούλου, Κύριε;
Εν τω τόπω των μνημάτων, Κύριε,
μέμνημαι των εντολών Σου,
και των Σων εντολών η εργασία γέγονε ζωή η εμή.

κείμενο: Θανάσης Παυλάκης

φωτογραφία: Ισίδωρος Κουτσογιάννης (Μιλάνο, Ιταλία)

Δεν ήξερα ποιο ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα, οι γιορτές ή οι φασαρίες γύρω από τις γιορτές. Όπως και να ήταν, οι μέρες έφερναν μέσα μου σωρό το πρόβλημα. Από εκείνες και από μένα, πιο πολύ γυρόφερναν ολόλαμπρες οι ευχές σ’ ένα μεγάλο κενό με ποτήρια και σαλόνια με πράσινες μοκέτες και σταχτοδοχεία πέτρινα και γυάλινα, σε ροζ αποχρώσεις.

Ντύθηκα, στολίστηκα, φόρεσα κι ένα ως το γόνατο φουστανάκι και είπα μέσα μου πως τώρα είναι η ώρα που μπορεί να μου συμβεί και μένα κάτι ευχάριστο. Κι εκείνο, το ευχάριστο, δεν ερχόταν, όπως και οι κουραμπιέδες που είχα παραγγείλει στο απέναντι από το βιβλιοπωλείο κατάστημα ζαχαροπλαστικής ευμάρειας. Εν τέλει πρόλαβα και το βιβλιοπωλείο και το δώρο δεν μπορούσε να είναι άλλο από Χένρυ Μίλερ  – κάτι έπαθα τελευταία με αυτόν τον τύπο. Λαχτάρησα όμως και τα μελομακάρονα και ξαναγύρισα στην απεχθή ζαχαροπλάστισσα που φορούσε τέσσερις φορές το γύρω του τραπεζομάντηλου να καλύψει τα εμφανή ίχνη των προεόρτιων μεζέδων. Δεν είχα πολύ χρόνο, αλλά αφού μου το πρόσφεραν δοκίμαζα αρειμανίως κάθε λιχουδιά από το μπουφέ τους. Κατέληξα, και τύλιξε μαζί με τα μελομακάρονα και κάτι τουλούμπες σιροπιαστές, που είχα καιρό να ασπαστώ.

Όταν έφτασα σπίτι ήμουν πτώμα, αλλά δεν το έβαλα κάτω. Έβγαλα το φουστανάκι με τα λουλούδια και έβαλα το δώρο του Μανώλη (τι κάνει ο Μανώλης, πού να είναι;), ένα φόρεμα μονόχρωμο μαύρο ως τους αστραγάλους, που τόνιζε κάθε μου καμπύλη – όσες είχαν απομείνει. Στολίστηκα εκ νέου, με όλα τα σχετικά αρώματα και παστώματα. Η νύχτα φόρεσε ένα βαρύ άρωμα και μου επιτέθηκε μόλις που πάτησα το πόδι μου στην άσφαλτο. Ήταν εκείνες οι μεγάλες λακκούβες εκεί, μπροστά – μπροστά στην είσοδο της σαραντάχρονης οικοίας μου, σκαμμένα κομμάτια, χωρίς καμία ευγένεια στο ψηλό τακούνι, που αναγκαστικά πρόβαρα ενόψει των εορτών. Κατέβηκα με δυσκολία στο κέντρο της πόλης. Αυτά τα στολίδια στις κολώνες και στα δέντρα έχουν γούστο, μα πιο πολύ θα ήθελα όλο το χρόνο να φωτίζουν τους δρόμους της. Για τις άλλες εποχές του χρόνου δεν είναι η ζωή γιορτή; Δεν ήξερα να μου απαντήσω και πήρα ένα γρήγορο τηλέφωνο στην κολλητή μου, αλλά κι εκείνη με τα ψηλοτάκουνα δεν είχε βρει χρόνο να σταθεί. Έμεινε σ’ ένα σκοτεινό καφέ να μιλάει μ’ έναν σκυθρωπό που της πουλούσε λουλούδια και χαμόγελα. Θα είχε φτάσει εννέα, όταν με πήρε εκείνος, και μέρες αγάπης που είναι, σκέφτηκα, να μην του κλείσω το τηλέφωνο κατάμουτρα όπως συνήθιζα από τα νεύρα μου. Του μίλησα με ευγένεια και έβαλα και λίγο σκέρτσο, έτσι να δούμε τι θα κάνει. Τσίμπησε και άρχισε τα γλυκόλογα. Του τα έκοψα όμως, χρονιάρες μέρες, ήθελα μόνο να ονειρεύομαι. Αλήθεια έχει τούτος ο χρόνος, χρόνο για όνειρα;

Όταν έφτασαν μεσάνυχτα, έπρεπε να χαρώ, διότι ρεβεγιόν, ρεβεγιόν φώναζαν όλοι, καλά Χριστούγεννα, καλή πρωτοχρονιά και τσούγκριζαν μ’ ένα σωρό χαμόγελα και αγκαλιές. Μα, μέσα μου χαρά δεν είχα. Κανένα χάδι τους δε μ’ άγγιξε, μόνο εκείνο το παιδάκι, που κάρφωνα στα μάτια με μανία, με τα λουλούδια στο χέρι και τις βρωμιές στα νύχια του. Οι στριγκλιές των «ευτυχισμένων» διασκεδαστών, μου είχαν τρυπήσει κάθε πόντο από τις μακριές κατάμαυρες αισθησιακές κάλτσες μου. Πού την έβρισκαν τέτοια χαρά; Τσούγκριζαν τα κρασιά τους, χόρευαν τα μαλλιά τους και στριφογύριζαν χασκογελώντας. Τρωγόμουν μέσα μου και άναβα από δυσχέρεια. Γιατί πρέπει κι εγώ να γελάω; Προτίμησα μόνο τα χαμόγελα και κάτι μουγκρίσματα με υπονοούμενα που μόνο εγώ τα κατάλαβα. Τα χείλη μου κατακόκκινα, το είχα προσέξει αυτό ιδιαίτερα, όπως και ο Γιώργος, άνοστος όπως οι λιχουδιές του γιορτινού δήθεν τραπεζιού. Μου είπε ένα σωρό αστεία που δεν γελούσα και ήταν χειρότερος και από τον σερβιτόρο που με γέμισε σφηνάκια και δήθεν τυχαία αγγίγματα. «Τι ευτυχία να ξυπνάς σ’ ένα τόσο χαμογελαστό πρόσωπο σαν το δικό σου», μου ψιθύρισε στο τρίτο ή τέταρτο σφηνάκι δώρο. Καμία αντίρρηση σκέφτηκα, αλλά πώς να του εξηγήσω πως το χαμόγελό μου δεν είναι από χαρά αλλά από λύπη. Τα σφηνάκια τα έδινα στο Γιώργο κι εκείνος χαιρόταν διότι νόμιζε πως κάτι σημαίνει αυτό μεταξύ μας. Πώς να του εξηγήσω πως όλες οι κινήσεις του μου έφερναν νύστα.

Το ευτυχισμένο γεγονός της βραδιάς, παρέμεινε η ίδια νύχτα, που είχε κι εκείνη φορέσει ένα κρύο τσουχτερό και βραχιόλια σύννεφα από σκοτάδι. Όταν βγήκα από την ευτυχία των σαλονάτων κουστουμιών ανάσανα, και το μόνο που σκεφτόμουν ήταν πως θα γυρίσω με τα ψηλά τακούνια σπίτι μου, τώρα που ήθελα να περπατήσω, μπας και ξεχλωμιάσω από τους καπνούς και τα τσιγάρα της παγωμένης ολονύχτιας αστειότητας. Ο ήλιος είχε χτυπήσει τα μηλίγγια μου και πιο πολύ με πείραζε πως έλαμπε μες το φως όλο το κακόγουστο ντύσιμο που διάλεξα από βραδύς. Και πάλι ήρθε το τέλος του χρόνου και πάλι μόνη μου ατενίζω το ερχομό του καινούργιου και πάλι δεν κατάλαβα τι θέλουν όλοι εκείνοι οι τύποι πρωί – πρωί στις εκκλησίες. Αλήθεια τι κάνουν εκεί μέσα πρωί – πρωί;

Είχε γυρίσει από βοές όλο μου το είναι, είχα ξεχάσει τι γιορτάζουμε αυτές τις μέρες, κοντοστάθηκα έξω στο προαύλιο μιας πεπαλαιωμένης χριστιανικής βασιλικής και ρώτησα έναν κύριο μεσήλικα να μου το πει. Μπορεί να γέλασε, αλλά μάλλον με λυπήθηκε και μου έδωσε ένα κομμάτι από ψωμί. Αντίδωρο, μου είπε. «Που το βρήκες;», τον ρώτησα και γέλασε. Εκείνος γέλασε κι εγώ έκλαψα, και το αντίδωρο μασούλησα και ένα κεράκι άναψα. Κι ανάσανα ακόμα περισσότερο στα ξεκούραστα πρόσωπα της χαριτωμένης οικογένειας που μου πρότεινε να κάτσω στο προαύλιο μαζί τους.

Έκατσα. Θυμήθηκα τη γιαγιά μου που με στόλιζε τέτοιες μέρες και με γέμιζε δώρα και κορδέλες και μελομακάρονα. Πήγαινε κάθε Κυριακή στην εκκλησία και μ’ έπαιρνε μαζί της, αλλά δεν καταλάβαινα γιατί έπρεπε να πηγαίνω. Μεγάλωσα και δεν ξαναπήγα. Στις μεγάλες γιορτές σαν κι αυτήν μου έβαζε τα καλά μου και μου έλεγε διάφορα για τον Χριστό. Ούτε κι αυτά τα καταλάβαινα. Να, τώρα άκουγα αυτήν την άγνωστη παρέα να λέει τα ίδια με τη γιαγιά μου. Δεν ήξερα γιατί, δεν ήθελα να φύγω. Γέλασα μαζί τους και τους ρώτησα αν μπορώ να τους βρω πάλι εδώ. Κάθε Κυριακή είπαν. Θα γίνω σαν τη γιαγιά μου, σκέφτηκα.

Έφυγα. Ξέχασα πού ήμουν το βράδυ. «Πού ήσουν, πως τα πέρασες;», άκουσα να μου σφυρίζει ο Μανώλης μου στο τηλέφωνο. Εκκλησία του είπα, ψιθυριστά. Γέλασε. «Γιατί γελάς;», του φώναξα. «Να, τώρα που θυμήθηκα τι είναι αυτές οι μέρες, μου λείπεις», του είπα. Έβγαλα τα ψηλοτάκουνα και βάλθηκα να περπατάω στην άσφαλτο ξυπόλητη. Ξάπλωσα σ’ ένα παγκάκι και ονειρεύτηκα. Να, από τότε πια, άρχισα πάλι να ονειρεύομαι.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΕΝΟΣ

ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ: ΒΑΣΩ ΓΩΓΟΥ

Πώς, άραγε, ο ίδιος ο Χριστός προσδιόρισε τη σάρκωσή του και την είσοδό του στην ανθρώπινη ιστορία; Το ευαγγέλιο του Λουκά μας πληροφορεί ότι ο Ιησούς ξεκίνησε τη δημόσια δράση του αναγγέλοντάς την ως αποστολή απελευθερωτική. Βρισκόταν στη συναγωγή της Ναζαρέτ και, όπως συνήθιζαν οι συναγμένοι Ιουδαίοι, διάβασε φωναχτά ένα απόσπασμα της Γραφής. Επρόκειτο για κείμενο του προφήτη Ησαΐα, το οποίο ο Λουκάς παραθέτει ως εξής:

“Το Πνεύμα του Κυρίου με κατέχει, γιατί ο Κύριος με έχρισε και μ’ έστειλε ν’ αναγγείλω το χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους τσακισμένους ψυχικά• στους αιχμαλώτους να κηρύξω λευτεριά και στους τυφλούς ότι θα βρουν το φως τους• να φέρω λευτεριά στους τσακισμένους, να αναγγείλω του καιρού τον ερχομό που ο Κύριος θα φέρει τη σωτηρία στο λαό του”  (1) .

Ευθύς μόλις ανέγνωσε το χωρίο, ο Ιησούς το συνέδεσε απερίφραστα με τον εαυτό του: “Σήμερα”, τους είπε, “βρίσκει την εκπλήρωσή της η προφητεία που μόλις ακούσατε”.

Καθαυτή η επιλογή του κειμένου είχε πολύ σημαντικά συμφραζόμενα. Μιλώντας για την ανατολή μιας εποχής απελευθέρωσης, παρέπεμπε σε έναν πολύτιμο και ριζοσπαστικό ιουδαϊκό θεσμό, το Ιωβηλαίο έτος. Κατ’ εντολή του Θεού, κάθε πενήντα χρὀνια η υποθηκευμένη για χρέη περιουσία επιστρεφόταν στους ιδιοκτήτες της και ελευθερώνονταν οι δούλοι (Λευιτ. 25: 8-34). Επρόκειτο, δηλαδή, για μια ασφαλιστική δικλείδα κατά της συσσώρευσης πλούτου, κατά της τοκογλυφικής οικονομίας, κατά της απανθρωπιάς, κατά της κοινωνικής αδικίας. Έτσι, ο Χριστός δηλώνει ότι αυτό που εγκαινιάζει είναι μια στάση ζωής προεχόντως αλληλεγγύης. Η σύνταξη με το μέρος των οδυνομένων γίνεται σημάδι ότι η Βασιλεία, ο νέος κόσμος του Θεού ξεμύτισε.

Στο σημείο αυτό, ωστόσο, υπάρχει άλλο ένα ζήτημα, εξαιρετικής σπουδαιότητας. Το κείμενο που παραθέτει ο Λουκάς, δεν είναι στην πραγματικότητα ατόφιο απόσπασμα του Ησαΐα, αλλά μια σύνθεση! Ολόκληρο είναι ειλημμένο από το το 61ο κεφάλαιο του προφητικού βιβλίου (στ. 1-2), πλην της φράσης “να φέρω λευτεριά στους τσακισμένους”. Αυτήν ο Λουκάς την πρόσθεσε στο απόσπασμα, προφανώς εμπνεόμενος από άλλο σημείο του Ησαΐα (τρία κεφάλαια παραπάνω), όπου διευκρινίζεται ποια είναι η αυθεντική νηστεία, η οποία και ευχαριστεί τον Θεό (2) . Η αυθεντική νηστεία, λέει εκεί ο Ησαΐας, δεν έγκειται στην τήρηση εξωτερικών λατρευτικών τύπων: “Μ’ αυτό τον τρόπο που προσεύχεστε, δεν πρόκειται να εισακουστεί η προσευχή σας. Η νηστεία, όπως εγώ τη θέλω [λέει ο Θεός δια γραφίδος Ησαΐα], δεν είναι να κακουχείστε για μια μέρα, και το κεφάλι κάτω να το σκύβετε, καθώς το βούρλο, με ρούχα πένθιμα να κάθεστε στη στάχτη”. Αντιθέτως, η αυθεντική νηστεία έγκειται σε δράση απελευθερωτική: “Να σπάτε των αδικημένων τα δεσμά, να λύνετε τα φορτία που τους βαραίνουν, τους καταπιεσμένους ν’ απελευθερώνετε και να συντρίβετε κάθε ζυγό” (58: 5-6). Με τη σύνθεση, λοιπόν, που πραγματοποίησε ο Λουκάς, υπογραμμίζεται ακόμη εντονότερα το απελευθερωτικό πρόταγμα.

Ο ιωβηλαίος θεσμός αφορούσε την πράξη. Όχι κάποιον ανιστορικό εσωτερισμό. Και η σάρκωση δεν αποτελεί χημεία (δηλαδή απλώς την ανάκραση δυο υλικών – της θείας και της ανθρώπινης ουσίας), αλλά το αντάμωμα του ζείδωρου Θεού με την ανθρώπινη πληρότητα, άρα και με την ευθύνη, και με την πράξη, και με τις σχέσεις. Η διακήρυξη του Χριστού (διακήρυξη που αντανακλάται σε πλήθος σημεία του ευαγγελίου του, όπως η συγκλονιστική αντίθεσή του προς τον Μαμωνά και τη μετατροπή του ναού σε χρηματιστήριο) προσκαλεί τους Χριστιανούς σε πράξη που αλλάζει τον κόσμο, που απελευθερώνει, που έρχεται σε ρήξη με τις δυνάμεις οι οποίες λεηλατούν την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Από τη δεκαετία του 1970, η διακήρυξη αυτή έγινε αφετηριακό σημείο της θεολογίας της απελευθέρωσης (3) , η οποία όρισε ως ευαγγελικό καθήκον και ως αποστολή της  Εκκλησίας την καταπολέμηση των κοινωνικών δομών που παράγουν αδικία και εξαθλίωση. Ωστόσο, η οπτική αυτή έχει τα ριζώματα της στην ίδια την εκκλησιαστική παράδοση – άσχετα αν οι ίδιοι οι εκκλησιαστικοί άνθρωποι συχνά την θέτουν σε καταστολή ή αγανακτούν μόνον όταν θιγεί η ατομική τους ευμάρεια, κι όχι επειδή η πλουτοκρατία είναι ακραιφνής ειδωλολατρία και σε καλούς και σε κακούς καιρούς! Ήδη τον 14ον αιώνα ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς επικαλέστηκε ακριβώς το περί νηστείας και συντριβής των ζυγών χωρίο του Ησαΐα, για να συνηγορήσει υπέρ της πράξης εκείνης, η οποία  ταυτόχρονα αποτελεί κορυφαία πνευματική στάση. Και κατέληγε:

“Οι άρπαγες και οι άδικοι δεν θα αναστηθούν για να έρθουν πρόσωπο με πρόσωπο με τον Χριστό και να κριθούν, αλλά ευθύς για να καταδικαστούν [...], διότι και στην εδώ ζωή ποτέ δεν είχαν έρθει πραγματικά πρόσωπο με πρόσωπο με τον Χριστό [...]. Οι τεράστιες περιουσίες είναι στην πραγματικότητα κοινές, αφού προέρχονται από τα κοινά ταμεία της φύσης που έφτιαξε ο Θεός [...]. Κανείς δεν θα μπορέσει να αποφύγει την ποινή, αν δεν δεχτεί στη ζωή του τους φτωχούς”  (4).

Μήπως η χριστιανική συμμετοχή σε ένα παγκόσμιο κίνημα διαγραφής των καταχρηστικών και τοκογλυφικών χρεών δεν είναι τίποτα παραπάνω από απαίτηση του ίδιου του μυστηρίου της πίστης; Αποστολή των Χριστιανών (αν αυτοί αντέχουν το βάρος της ταυτότητάς τους) είναι να μαρτυρήσουν με λόγο και πράξη στον δημόσιο χώρο αυτό που ο σαρκωμένος Θεός τους το πρωτοανήγγειλε σε μια συναγωγή. Ο ίδιος τους ζήτησε ακροτελευτίως να γίνουν μάρτυρές του “ως τα πέρατα της γης” (Πράξ. 1:8).

Παραπομπές

(1) – Λουκ. 4: 18-19. Οι μεταφράσεις είναι από τις εκδόσεις Η Καινή Διαθήκη. Το πρωτότυπο κείμενο με μετάφραση στη δημοτική, και Η Παλαιά Διαθήκη. Μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα, εκδ. Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, Αθήνα 1989 και 1997 αντίστοιχα.

(2) – Βλ. Jacques Matthey, “Luke 4: 16-30. The Spirit’s mission manifesto: Jesus’ hereneutics and Luke’s editorial”, στο: Internalional Review of Miasion 352 (2000), σσ. 3-11.

(3) – Λ.χ. Gustavo Gutierrez, The God of Life, εκδ. Orbis Books, Maryknoll, New York 1991, σσ. 6-9.

(4) – Γρηγόριος Παλαμάς, PG 151, 161C-165B. Βλ. Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Κοινωνική δικαιοσύνη και Ορθόδοξη θεολογία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 32006, σσ. 42-46.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Δρ. Θεολογίας, Νομικός
Καθηγητής στο Λύκειο Ζεφυρίου Δυτ. Αττικής

ΕΙΚΟΝΑ: ΒΑΣΩ ΓΩΓΟΥ

Κάποια Χριστούγεννα στα τέλη του 20ου αιώνα, δεν την άντεξα άλλον την Αθήνα με την αβάσταχτη σαχλαμάρα της και έτρεξα προς το Όρος, τον Γέροντά μου τον πολυαγαπημένο και την Μονή της Μετανοίας μου, την Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας του αγίου Αθανασίου του Αθωνίτη – που θεμελιώθηκε το 964. Έφτασα κακήν κακώς στην Ουρανούπολη παραμονή Χριστουγέννων (για τους Αγιορείτες ήταν ακόμα 11 Δεκεμβρίου, παραμονή του αγίου Σπυρίδωνα!) και προσπάθησα να δω πως θα τα καταφέρω να επιβιβαστώ, μαζί με άλλους ξέμπαρκους στο καραβάκι που θα μας πήγαινε στην Δάφνη κατ αρχήν. Είχε Νοτιά και ο Νοτιάς επηρεάζει πολύ τη θάλασσα του Αγίου Όρους (ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο πόδι). Όπως και νάχει τα καταφέραμε και φτάσαμε στη Δάφνη και το καραβάκι «Μικρά αγία Άννα» μας είπε πως θα προσπαθήσει να μας πάει και μέχρι την Λαύρα αλλά ότι αυτό θα ήταν πολύ δύσκολο – στην ανάγκη θα κατεβαίναμε εκεί που θα μπορούσε να φτάσει.

Έτσι βγήκα στη Νέα Σκήτη παραμονή Χριστουγέννων, στεναχωρημένος, εξαντλημένος, με χιόνι πολύ (είχα αγοράσει κάτι γαλότσες πλαστικές του 500άρικου από την Ουρανούπολη ευτυχώς) και, μόνος (γιατί οι άλλοι γύρισαν στην Δάφνη με τον καραβάκι) ξεκίνησα την ανηφόρα για την σκήτη όπου δεν είχα ξαναπάει. Δύσκολη ανηφόρα, χειμώνας, παγωνιά, η μέρα μικρή, λίγο μετά τις πέντε ήτανε νύχτα. Δεν ήξερα τι να κάνω, που να πάω – μόνο την ευχή έλεγα συνεχώς από μέσα μου κι’ έπαιρνα δύναμη. Κάποια στιγμή αποκαμωμένος ακούμπησα σε μια πεζούλα, ξεζαλώθηκα τα συμπράγκαλα που κουβαλούσα (τα χειμωνιάτικα είναι και πιο βαριά, το καλοκαίρι πάς δυό μπλουζάκια) και έμπηξα τα κλάματα.
Απέναντί μου ακριβώς ήτανε μια μικρή σκήτη, φτωχική, μ’ έναν δεύτερο όροφο και ένα μπαλκονάκι – ούτε που την είχα προσέξει. Ξαφνικά άκουσα το όνομά μου : «Ζαχαρία, τι έγινες, χάθηκες; Γιατί κλαίς μωρέ. Στο περιβόλι της Παναγίας είσαι, η πόρτα είναι ανοιχτή, έλα πάνω». Είμαι βαφτισμένος Ζαχαρίας, το «Άρης» είναι δική μου επινόηση – αλλά ως Άρη με ξέρανε όσοι με ξέρανε. Το παράξενο είναι πως δεν ταράχτηκα ούτε ένοιωσα πως κάτι «θαυμαστό» συνέβη. Μάζεψα τα πράγματά μου και ανέβηκα σ’ ένα μεγάλο δωμάτιο όπου η σόμπα έκαιγε και τρείς μοναχοί, μαζί και ο «δικός μου», κάνανε το εργόχειρό τους. Πολύ φτωχικό κελλάκι – ίσα τα απαραίτητα. «Βάλε μια μετάνοια στο Γέροντα», μου είπε ο φίλος μου. Ένα γεροντάκι, σχεδόν σαν λείψανο, ήταν ξαπλωμένο ακίνητο σ’ ένα σκληρό κρεβάτι, στενό και ξύλινο. Έσκυψα και του φίλησα το χέρι, γύρισε με κόπο και με κοίταξε μ’ ένα βαθύ, σαν ξεβαμμένο, γαλάζιο βλέμμα και, με όση δύναμη είχε μου χαμογέλασε.

Δεν με ρωτήσανε, δεν κουβεντιάσαμε, δεν συνέβη τίποτα. Ήμουν εκεί λες και εκεί ήταν το φυσικό να είμαι. Ο Ιωακείμ, έτσι τον λέγανε τον εξηντάρη περίπου μοναχό που με μάζεψε στο κελλάκι τους, με πήγε σε μια καμαρούλα τόση δά και μ΄έβαλε να κοιμηθώ – αφού με φιλέψανε με ότι είχανε (μια ζεστή νεροχορτόσουπα θυμάμαι που μου φάνηκε αμβροσία). Κατά τις 3 με 4 το πρωϊ με ξύπνησε. «Ελα να πάμε μαζί στα μνήματα ν’ ανάψουμε τα καντηλάκια». Τον ακολούθησα. Μαύρο σκοτάδι – ίχνος φόβου. Μια ησυχία μέσα μου που δεν την είχα ξανανιώσει. Ανάψαμε όλα τα καντηλάκια και επιστρέψαμε. «Να μη στεναχωριέσαι» μου είπε ο Ιωακείμ. Ο Χριστός αυτούς που αγαπάει παιδεύει».

Την άλλη μέρα, ανήμερα Χριστούγεννα στον κόσμο και του αγίου Σπυρίδωνα στο Όρος, ο Ιωακείμ με ξεπροβόδισε ως ο μονοπάτι για την Λαύρα. «Μην μπλέξεις με τα καραβάκια. Νέος είσαι, η μέρα μόλις ξημέρωσε, περπατώντας θα φτάσεις στο μοναστήρι σου».
Έφτασα την ώρα του Εσπερινού. Κι’ ένιωθα μεγάλη ευγνωμοσύνη για την Παναγία μας που πουθενά δεν μας αφήνει – και δεν μας θέλει ποτέ απελπισμένους. Δεν έχω ψάξει να σκεφτώ «πώς» και «γιατί» και όλα αυτά. Μου φτάνει πως το έζησα αυτό που σας περιέγραψα – και το νοιώθω πάντα σαν πολύ μεγάλη ευλογία…

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΗΣ ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ

ΖΩΓΡΑΦΙΕΣ: ΒΑΣΩ ΓΩΓΟΥ

Κρύο τάντανο ἔκανε, παραμονὴ Χριστούγεννα. Ὁ ἀγέρας σὰ νά ῾τανε κρύα φωτιὰ κι ἔκαιγε. Μὰ ὁ κόσμος ἤτανε χαρούμενος, γεμάτος κέφι. Εἶχε βραδιάσει κι ἀνάψανε τὰ φανάρια μὲ τὸ πετρόλαδο. Τὰ μαγαζιὰ στὸ τσαρσὶ φεγγοβολούσανε, γεμάτα ἀπ᾿ ὅλα τὰ καλά. Ὁ κόσμος μπαινόβγαινε καὶ ψώνιζε· ἀπὸ τό ῾να τὸ μαγαζὶ ἔβγαινε, στ᾿ ἄλλο ἔμπαινε. Κι ὅλοι χαιρετιόντανε καὶ κουβεντιάζανε μὲ γέλια, μὲ χαρές.

Οἱ μεγάλοι καφενέδες ἤτανε γεμάτοι καπνὸ ἀπὸ τὸν κόσμο ποὺ φουμάριζε. Ὁ καφενὲς τ᾿ Ἀσημένιου εἶχε μεγάλη φασαρία, χαρούμενη φασαρία. Εἶχε μέσα δύο σόμπες, καὶ τὰ τζάμια ἤτανε θαμπά, ἀπ᾿ ὄξω ἔβλεπες σὰν ἤσκιους τοὺς ἀνθρώπους. Οἱ μουστερῆδες εἴχανε βγαλμένες τὶς γοῦνες ἀπὸ τὴ ζέστη, κόσμος καλός, καλοπερασμένοι νοικοκυραῖοι.

Κάθε τόσο ἄνοιγε ἡ πόρτα καὶ μπαίνανε τὰ παιδιὰ ποὺ λέγανε τὰ κάλαντα. Ἄλλα μπαίνανε, ἄλλα βγαίνανε. Καὶ δὲν τὰ λέγανε μισὰ καὶ μισοκούτελα, μὰ τὰ λέγανε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ἴσαμε τὸ τέλος, μὲ φωνὲς ψαλτάδικες, ὄχι σὰν καὶ τώρα, ποὺ λένε μοναχὰ πέντε λόγια μπρούμυτα κι ἀνάσκελα, καὶ κεῖνα παράφωνα.

Ἀντίκρυ στὸν μεγάλον καφενὲ τ᾿ Ἀσημένιου ἤτανε κάτι φτωχομάγαζα, τσαρουχάδικα, ψαθάδικα καὶ τέτοια. Ἴσια-ἴσια ἀντίκρυ στὴ μεγάλη πόρτα τοῦ καφενὲ ἤτανε ἕνα μικρὸ καφενεδάκι, τὸ πιὸ φτωχικὸ σ᾿ ὅλη τὴν πολιτεία, μία ποντικότρυπα.

Ἐνῷ ὁ μεγάλος ὁ καφενὲς φεγγολογοῦσε καὶ τὰ τζάμια ἤτανε θολὰ ἀπὸ τὴ ζέστη, ἡ ποντικότρυπα ἤτανε σκοτεινή, γιατὶ ἡ λάμπα, μία λάμπα τσιμπλιασμένη, μία ἄναβε, μία ἔσβηνε, ὅπως ἔμπαινε ὁ χιονιᾶς ἀπὸ τὰ σπασμένα τζάμια τῆς πόρτας. Ἡ φιτιλήθρα ἤτανε στραβοβιδωμένη καὶ τσαλαπατημένη σὰν τὸ μοῦτρο τοῦ καφετζῆ, τοῦ μπαρμπα-Γιαννακοῦ τοῦ Χατζῆ, τὸ φιτίλι στραβοκομμένο, τὸ γυαλὶ σπασμένο ἀπὸ τό ῾να μάγουλο καὶ στὴν τρύπα εἴχανε κολλημένο ἕνα κομμάτι ταραμαδόχαρτο. Βάλε μὲ νοῦ σου τί φῶς ἔδινε μία τέτοια λάμπα! Κάτω τὰ σανίδια ἤτανε σάπια καὶ τρίζανε. Στὸν τοῖχο ἤτανε κρεμασμένα δύο-τρία παμπάλαια κάντρα, καπνισμένα σὰν ἀρχαῖα εἰκονίσματα: τό ῾να παρίστανε τὸν Μέγα Πέτρο μέσα σὲ μία βάρκα ποὺ τὴν ἔδερνε ἡ φουρτούνα, τ᾿ ἄλλο τὸν μάντη Τειρεσία ποὺ μιλοῦσε μὲ τὸν Ἀγαμέμνονα, τ᾿ ἄλλο τὸν Παναγῆ τὸν Κουταλιανὸ ποὺ πάλευε μὲ τὴν τίγρη.

Ἡ πελατεία ἤτανε συνέχεια μὲ τὸ καφενεῖο. Ὅλοι-ὅλοι ἤτανε πέντ᾿ – ἕξι γέροι σκεβρωμένοι, σαράβαλα, μὲ κάτι τρύπιες γοῦνες ποὺ δὲν τὶς ἔπιανε ἀγκίστρι. Δύο-τρεῖς ἤτανε γιαλικάρηδες, δηλαδὴ εἴχανε καμιὰ σάπια βάρκα καὶ βγάζανε θαλασσινὰ γιὰ μεζέδες, ποὺ τὰ λέγανε γιαλικά, γιατὶ βρίσκουνται στὸ γιαλό, δηλαδὴ στὰ ρηχὰ νερά. Οἱ ἄλλοι ἤτανε φρουκαλάδες, δηλαδὴ κάνανε φρουκαλιές. «Ἤτανε καὶ κανένας νεροκουβαλητὴς καὶ κανένας καρβουνιάρης. Νά, αὐτὴ ἤτανε ἡ πελατεία.

Ὁ βοριᾶς ἔμπαινε μέσα μὲ τὴν τρούμπα, καὶ στριφογύριζε τὴ λάμπα ποὺ κρεμότανε ἀπὸ τὸ μαυρισμένο ταβάνι, κι ἀναβόσβηνε. Ἀπὸ τὸ κρύο τρέμανε οἱ γέροι καὶ χουχουλίζανε τὰ χέρια τους, τὰ βάζανε κι ἀπὸ πάνω ἀπὸ τὸ τσιγάρο, τάχα γιὰ νὰ ζεσταθοῦνε.

Ὁ φουκαρὰς ὁ καφετζής, γιὰ νὰ μὴν παγώσει, ἔκανε σουλάτσο, πηγαινοερχότανε ἀπὸ τὸ τεζάκι ἴσαμε τὴν πόρτα, μὲ τὴν παλιογούνα ριχμένη ἀπὸ πάνω του καί, γιὰ νὰ δώσει κουράγιο στὴν πελατεία, ἐκεῖ ποὺ σουλατσάριζε, τὸν ἐπίανε τὸ σύγκρυο καὶ χτυπούσανε τὰ κατωσάγονά του, κι ἕσφιγγε ἀπάνω του τὴν παλιοπατατούκα του κι ἔλεγε:

— Ἐεεέχ! Μωρὲ ζεστὸ ποὺ εἶναι τὸ καφενεδάκι μας!…

Ὕστερα γύριζε κι ἔδειχνε τὸν μεγάλον καφενέ, ποὺ καπνίζανε κάργα οἱ σόμπες, κι ἔλεγε:

— Ἀντίκρυ, σκυλὶ ψοφᾶ ἀπὸ τὸ κρύο…, σκυλὶ ψοφᾶ!

Ὁ καημένος ὁ μπαρμπα-Χατζῆς!

Ἀπ᾿ ὄξω περνοῦσε κόσμος βιαστικός, μὲ γέλια καὶ μὲ χαρές. Ἀπὸ ῾δῶ κι ἀπὸ ῾κεῖ ἀκουγόντανε τὰ παιδιὰ ποὺ λέγανε τὰ κάλαντα στὰ μαγαζιά.

Ἡ ὥρα περνοῦσε κι ἀνάριευε σιγὰ-σιγὰ ὁ κόσμος. Τὰ μαγαζιὰ σφαλοῦσαν ἕνα-ἕνα. Μοναχὰ μέσα στὰ μπαρμπεριὰ ξουριζόντανε ἀκόμα κάτι λίγοι.

Στὸ τσαρσὶ λιγόστευε ἡ φασαρία, μὰ στοὺς μαχαλάδες γυρίζανε τὰ παιδιὰ μὲ τὰ φανάρια καὶ λέγανε τὰ κάλαντα στὰ σπίτια. Οἱ πόρτες ἤτανε ἀνοιχτές, οἱ νοικοκυραῖοι, οἱ νοικοκυρᾶδες καὶ τὰ παιδιά τους, ὅλοι ἤτανε χαρούμενοι, κι ὑποδεχόντανε τοὺς ψαλτάδες, καὶ κεῖνοι ἀρχίζανε καλόφωνοι σὰν χοτζᾶδες:

Καλὴν ἑσπέραν, Ἄρχοντες, ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστοῦ τὴν θείαν γέννησιν νὰ πῶ στ᾿ ἀρχοντικό σας.

Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει,
οἱ οὐρανοὶ ἀγάλλονται, χαίρει ἡ κτίσις ὅλη…

Κι ἀφοῦ ξιστορούσανε ὅσα λέγει τὸ Εὐαγγέλιο, τὸν Ἰωσήφ, τοὺς ἀγγέλους, τοὺς τσομπάνηδες, τοὺς μάγους, τὸν Ἡρώδη, τὸ σφάξιμο τῶν νηπίων καὶ τὴν Ῥαχὴλ ποὺ ἔκλαιγε τὰ τέκνα της, ὕστερα τελειώνανε μὲ τοῦτα τὰ λόγια:

Ἰδοὺ ὁποὺ σᾶς εἴπαμεν ὅλην τὴν ἱστορίαν,
τοῦ Ἰησοῦ μας τοῦ Χριστοῦ γέννησιν τὴν ἁγίαν.

Καὶ σᾶς καλονυκτίζομεν, πέσετε κοιμηθεῖτε,
ὀλίγον ὕπνον πάρετε καὶ πάλιν σηκωθεῖτε.

Καὶ βάλετε τὰ ροῦχα σας, εὔμορφα ἐνδυθεῖτε,
στὴν ἐκκλησίαν τρέξατε, μὲ προθυμίαν μπεῖτε.

Ν᾿ ἀκούσετε μὲ προσοχὴν ὅλην τὴν ὑμνωδίαν
καὶ μὲ πολλὴν εὐλάβειαν τὴν θείαν λειτουργίαν.

Καὶ πάλιν σὰν γυρίσετε εἰς τὸ ἀρχοντικόν σας,
εὐθὺς τραπέζι στρώσετε, βάλτε τὸ φαγητόν σας.

Καὶ τὸν σταυρόν σας κάμετε, γευθεῖτε, εὐφρανθεῖτε,
δότε καὶ κανενὸς πτωχοῦ, ὅστις νὰ ὑστερεῖται.

Δότε κι ἐμᾶς τὸν κόπον μας, ὅ,τ᾿ εἶναι ὁρισμός σας,
καὶ ὁ Χριστός μας πάντοτε νὰ εἶναι βοηθός σας.

Καὶ εἰς ἔτη πολλά.

Νπαίνανε στὸ σπίτι μὲ χαρά, βγαίνανε μὲ πιὸ μεγάλη χαρά. Παίρνανε ἀρχοντικὰ φιλοδωρήματα ἀπὸ τὸν κουβαρντᾶ τὸν νοικοκύρη, κι ἀπὸ τὴ νοικοκυρὰ λογιῶ-λογιῶν γλυκά, ποὺ δὲν τὰ τρώγανε, γιατὶ ἀκόμα δὲν εἶχε γίνει ἡ Λειτουργία, ἀλλὰ τὰ μαζεύανε μέσα σὲ μία καλαθιέρα.

Ἀβραμιαῖα πράγματα! Τώρα στεγνώσανε οἱ ἄνθρωποι καὶ γινήκανε σὰν ξερίχια ἀπὸ τὸν πολιτισμό! Πᾶνε τὰ καλὰ χρόνια!

Ὅλα γινόντανε ὅπως τά ῾λεγε τὸ τραγούδι: Πέφτανε στὰ ζεστά τους καὶ παίρνανε ἕναν ὕπνο, ὥσπου ἀρχίζανε καὶ χτυπούσανε οἱ καμπάνες ἀπὸ τὶς δώδεκα ἐκκλησιὲς τῆς χώρας. Τί γλυκόφωνες καμπάνες! Ὄχι σὰν τὶς κρύες τὶς εὐρωπαϊκές, ποὺ θαρρεῖς πὼς εἶναι ντενεκεδένιες! Στολιζόντανε ὅλοι, βάζανε τὰ καλά τους, καὶ πηγαίνανε στὴν ἐκκλησιά.

Σὰν τελείωνε ἡ Λειτουργία, γυρίζανε στὰ σπίτια τους. Οἱ δρόμοι ἀντιλαλούσανε ἀπὸ χαρούμενες φωνές. Οἱ πόρτες τῶν σπιτιῶν ἤτανε ἀνοιχτὲς καὶ φεγγοβολούσανε. Τὰ τραπέζια περιμένανε στρωμένα μ᾿ ἄσπρα τραπεζομάντηλα, κι εἴχανε πάνω ὅτι βάλει ὁ νοῦς σου. Φτωχοὶ καὶ πλούσιοι τρώγανε πλουσιοπάροχα, γιατί οἱ ἀρχόντοι στέλνανε ἀπ᾿ ὅλα στοὺς φτωχούς. Κι ἀντὶς νὰ τραγουδήσουνε στὰ τραπέζια, ψέλνανε τὸ Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε, Ἡ Παρθένος σήμερον τὸν ὑπερούσιον τίκτει, Μυστήριον ξένον ὁρῶ καὶ παράδοξον. Ἀφοῦ εὐφραινόντανε ἀπ᾿ ὅλα, πλαγιάζανε «ξέγνοιαστοι, σὰν τ᾿ ἀρνιὰ ποὺ κοιμόντανε κοντὰ στὸ παχνί, τότες ποὺ γεννήθηκε ὁ Χριστός, ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας.

Τώρα ἂς πᾶμε τὴν ἴδια βραδιὰ στὴν ἀντικρινὴ στεριά, ποὺ τρεμοσβήνουνε ἕνα-δύο μικρὰ φωτάκια, πέρα ἀπὸ τὸ πέλαγο ποὺ βογγᾶ ἀπὸ τὸν ἄγριο τὸν χιονιᾶ.

Εἶναι ἕνα μαντρὶ πίσω ἀπὸ μία ραχούλα κοντὰ στὴ θάλασσα, φυτρωμένη ἀπὸ πουρνάρια. Αὐτὸ τὸ μαντρὶ εἶναι τοῦ Γιάννη τοῦ Βλογημένου. Τὰ πρόβατα εἶναι σταλιασμένα κάτω ἀπὸ τὴ σαγιὰ καὶ ἀκούγουνται τὰ κουδούνια, τὶν-τίν, ὅπως ἀναχαράζουνε. Ἐπειδὴ γεννᾶνε, οἱ τσομπαναραῖοι παρὰ-φυλάγουνε καί, μόλις γεννηθεῖ κανένα ἀρνί, τ᾿ ἁρπᾶνε καὶ τὸ μπάζουνε στὸ καλύβι καὶ τὸ ζεσταίνουνε στὴ φωτιὰ νὰ μὴν παγώσει. Ἀπ᾿ ὄξω φωνάζουνε οἱ μαννάδες. Ἡ φωτιὰ ξελοχίζει καὶ τὸ καλύβι εἶναι σὰν χαμάμι.

Ἐκεῖ-μέσα βρίσκουνται ἓξ᾿-ἑφτὰ νοματέοι, καθισμένοι γύρω ἀπὸ τὸν σοφρᾶ. Πρῶτος εἶναι ὁ ἀρχιτσέλιγκας Γιάννης ὁ Βλογημένος, πού, ἅμα τὸν δεις, θαρρεῖς πῶς βρίσκεσαι ἀληθινὰ στὸ μαντρὶ ποῦ γεννήθηκε ὁ Χριστός. Εἶναι ἀρχαῖος ἄνθρωπος, ἀθῶος, μὲ γένια μαῦρα, σὰν ἅγιος. Τὰ ροῦχα ποὺ φορᾶ εἶναι βρακιὰ ἀνατολίτικα, στὰ ποδάρια του ἔχει τυλιγμένα πετσιὰ δεμένα μὲ λαγάρες, στὸ σελάχι του ἔχει ἤσκα καὶ τσακμάκι. Κι οἱ ἄλλοι τσομπάνηδες εἶναι σὰν τὸν Γιάννη, μονάχα ποὺ ὁ Γιάννης κάθεται μὲ τὸ πουκάμισο, ἐνῶ οἱ ἄλλοι, ἐπειδὴ βγαίνουνε ὄξω γιὰ νὰ κοιτάζουνε τὰ νιογέννητα, φορᾶνε προβιὲς προβατίσιες μὲ τὸ μαλλὶ γυρισμένο ἀπὸ μέσα.

Αὐτοὶ ποὺ κάθουνται στὸν σοφρᾶ εἶναι μουσαφιραῖοι. Ὁ ἕνας εἶναι ὁ Παναγῆς ὁ Στριγκάρος, κοντραμπατζῆς ξακουσμένος γιὰ τὴν παλικαριά του. Εἶχε πάγει γιὰ κυνήγι καὶ νυχτώθηκε στὸ μαντρί. Μὲ τὸν Γιάννη γνωριζόντανε ἀπὸ χρόνια, κι εἶχε κοιμηθεῖ πολλὲς φορὲς στὴ στάνη. Οἱ ἄλλοι τρεῖς ἤτανε καρβουνιάρηδες, ποὺ κάνανε κάρβουνα ἐκεῖ-κοντά. Οἱ ἄλλοι δύο ἤτανε ψαρᾶδες, ὁ γερο-Ψύλλος μὲ τὸ γιό του τὸν Κωσταντῆ.

Καθόντανε λοιπὸν γύρω στὸ σοφρᾶ καὶ τρώγανε. Ἀπάνω στὸ τραπέζι ἤτανε κρέατα, μυτζῆθρες ἀνάλατες, μανούρια, ἁγίζια, ψάρια, μπεκάτσες ψητές, τσίχλες, κι ἄλλα πουλιὰ τοῦ κυνηγιοῦ.

Ὁ ἕνας ὁ καρβουνιάρης ἤτανε ἀπὸ τὰ μπουγάζια τῆς Πόλης, ἀπὸ τὴ Μάδυτο, κι ἤξερε κι ἔψελνε καλά, εἶχε καὶ φωνὴ γλυκιὰ καὶ βαριά, τζουράδικη. Ἔψαλε τὸ Μεγάλυνον, ψυχή μου, μὲ τέτοιο μεράκι, ποὺ κλάψανε οἱ ἄλλοι ποὺ τὸν ἀκούγανε, κι ὁ Γιάννης ὁ Βλογημένος. Τὸ καλύβι γίνηκε σὰν ἐκκλησιά, ἔλεγες πὼς ἐκεῖ μέσα γεννήθηκε ὁ Χριστός.

Ἀπ᾿ ἔξω ὁ χιονιᾶς μούγκριζε καὶ τσάκιζε τὰ ρουπάκια. Ὁ γερο-Στριγκάρος καθότανε στὰ σκοτεινὰ συλλογισμένος καὶ μασοῦσε τὸ μουστάκι του. Φοροῦσε μία κατσούλα ἀπὸ ἀστραχάν, μ᾿ ὅλο ποὺ ἔκανε ζέστη, κι εἶχε χωμένη τὴν ἀπαλάμη τοῦ κάθε χεριοῦ του μέσα στ᾿ ἀνοιχτὸ μανίκι τ᾿ ἀλλουνοῦ χεριοῦ.

Γιὰ μία στιγμὴ σωπάσανε νὰ κουβεντιάζουνε. Ὁ Στριγκάρος, σκυφτός, κοίταζε τὸ χῶμα. Κούνησε κάμποσο τὸ κεφάλι του, κι ἄνοιξε τὸ στόμα του κι εἶπε:

Βρὲ παιδιά, καλὰ ἐσεῖς, γιορτάζετε τὴ χάρη Του, εἴσαστε καλοὶ ἄνθρωποι. Ἂμ ἐγώ, τί ψυχὴ θὰ παραδώσω, ποὺ σκότωσα καμιὰ κοσαριὰ ἀνθρώπους; Ἀκόμα καὶ γυναῖκες ξεκοίλιασα, καὶ μωρὰ πράματα χάλασα!

Κανένας δὲ μίλησε. Ὕστερ᾿ ἀπὸ ὥρα, σὰν νά ῾τανε μοναχός, ξανακούνησε τὸ κεφάλι του κι ἀναστέναξε κι εἶπε:

«Ἄραγες ὑπάρχει Κόλαση καὶ Παράδεισο;…

Καὶ δάγκασε τὸ μουστάκι του. Ξανακούνησε τὸ κεφάλι του κι εἶπε μέσα στὸ στόμα του, σὰ νὰ μιλοῦσε μὲ τὸν ἑαυτό του:

Δὲν μπορεῖ! Κάτιτις θὰ ὑπάρχει…

Καὶ δὲν ξαναμίλησε.

Η εκκλησιαστική κοινότητα του αγ. Φιλίππου, στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στις πολύ σοβαρές ποιμαντικές, και όχι μόνο, ανάγκες του καιρού μας διοργανώνει μια ξεχωριστή Χριστουγεννιάτικη Βραδιά:

ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, 18.00 – 20.30 μ.μ.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
(Κτίριο Κωστή Παλαμά)
οδ. Ακαδημίας 48 & Σίνα

Προσφέρθηκαν ευγενικά και συμμετέχουν:

οι ηθοποιοί
Αριέττα Μουτούση
Αμαλία Μουτούση
Όλια Λαζαρίδου
οι οποίες θα διαβάσουν
το διήγημα του Λέοντος Τολστόϊ “Από τι ζουν οι άνθρωποι”

και ο σολίστ Χρήστος Μακρόπουλος
ο οποίος θα ερμηνεύσει στο πιάνο τα κομμάτια
Bach: Concerto after Marcello
Brahms: Intermezzo op. 117 no. 1

ΤΙΜΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ: 20 ευρώ

Για περισσότερες πληροφορίες και αγορά προσκλήσεων, επικοινωνείστε στο τηλέφωνο 6932338491 (υπεύθυνη: Νίκη Δούση).

ΠΡΟΣΟΧΗ:
Ο αριθμός των προσκλήσεων είναι περιορισμένος και θα τηρηθεί αυστηρή σειρά προτεραιότητας.

Σχετικοί σύνδεσμοι:
http://kapodistriako.uoa.gr/stories/058_th_01/index.php?m=2
http://www.maistros.info/shop/index.php?productID=195
http://musicaljournal.blogspot.com/

Το σχέδιο “άγγελος” που κοσμεί την πρόσκληση της εκδήλωσης φιλοτέχνησε η ζωγράφος Βάσω Γώγου.